Nasa چیست؟
سازمان ملی هوانوردی و فضایی (به انگلیسی: National Aeronautics and Space Administration یا National Aeronautics and Space Agency) به اختصار ناسا (به انگلیسی: NASA) سازمان فضایی ملی ایالات متحدهٔ آمریکا است. در زمان جنگ سرد و پس از پرتاب ماهوارهٔ اسپوتنیک-۱ توسط اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به فضا، آمریکا به فکر ایجاد سازمان فضایی ملی خود افتاد و ناسا در ۲۹ ژوئیهٔ ۱۹۵۸ با امضای رئیسجمهور وقت دوایت آیزنهاور جای کمیتهٔ رایزنی ملی هوانوردی آمریکا (ناکا) را گرفت و بنیادگذاریشد. توماس کیت گلنان به عنوان نخستین مدیر ناسا و هیو لاتیمر درایدن به عنوان معاون او برگزیدهشد و فعالیت رسمی ناسا از ۱ اکتبر ۱۹۵۸ آغاز شد. نخستین ماهوارهٔ فضایی ناسا نیز اکسپلورر ۱ بود.
ناسا کار خود را با نورث امریکن ایکس-۱۵ آغاز کرد و هشت خلبان در این پروژه توانستند خود را به زیر مدار زمین برسانند. در ۱۲ آوریل ۱۹۶۲، یوری گاگارین اهل شوروی با فضاپیمای وستوک-۱ به فضا پرتابشد و تبدیل به نخستین انسان فضانورد جهان شد. حدود یک ماه بعد در ۵ مه، آلن شپارد با مرکوری-رادستون ۳ از پروژهٔ مرکوری به فضا پرتابشد و تبدیل به نخستین فضانورد آمریکایی شد. در ۲۰ فوریهٔ ۱۹۶۲، جان گلن با مرکوری-اطلس ۶ به فضا پرتابشد و در کمتر از ۵ ساعت، ۳ بار پیرامون کرهٔ زمین گردید و تبدیل به نخستین آمریکایی شد که پیرامون زمین میگردد. پروژهٔ جمینای نیز دستاوردهایی مانند نخستین مانور مداری، اتصال و پهلوگیری فضاپیما و نخستین راهپیمایی فضایی آمریکا به همراه داشت.
پس از پروژهٔ جمینای، ناسا پروژهٔ آپولو را راهاندازی کرد که این پروژه یکی از شناختهشدهترین پروژههای علمی تاریخ آمریکا و جهان بودهاست. در ۲۱ ژوئیهٔ ۱۹۶۹، نیل آرمسترانگ و باز آلدرین در طول مأموریت آپولو ۱۱ بر کرهٔ ماه گام نهادند و تبدیل به نخستین انسانهایی شدند که بر ماه گام برمیدارند. طی پروژهٔ آپولو، ۱۲ فضانورد مرد بر ماه گام نهادند. پس از مأموریت آپولو ۱۷ که بازپسین سفر بشر به ماه بود، دیگر پای هیچ انسانی به ماه نرسید. اسکایلب نخستین ایستگاه فضایی آمریکا بود و ایستگاهی ملی بود. در سال ۱۹۷۵، ناسا و سازمان فضایی فدرال روسیه پروژهای مشترک به نام پروژهٔ آزمایشی آپولو–سایوز انجامدادند که این پروژه نخستین مأموریت فضایی بینالمللی بود. از سال ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۱، ناسا پروژهای به نام برنامه شاتلهای فضایی را اجرا کرد و این پروژه شامل ۱۳۵ پرواز فضایی بود و فاجعههای چلنجر و کلمبیا را هم به همراه داشت. ناسا در ایستگاه فضایی بینالمللی مشارکت دارد. به غیر از ناسا، ۱۵ عضو دیگر که ۱۱ عضو از آنها اعضای سازمان فضایی اروپا هستند، در این پروژهٔ بینالمللی مشارکت دارند. علاوه بر فضاپیماهای سرنشیندار، ناسا فضاپیماهای بدون سرنشینی را نیز مانند نیوهورایزنز و مریخنورد کنجکاوی به فضا پرتاب کردهاست.
مدیر ناسا بالاترین شخص تصمیمگیرندهٔ این سازمان است. مدیر کنونی ناسا چارلز بولدن و معاون او لری گارور است. ناسا دارای ۱۲ مرکز مانند مرکز فرماندهی ناسا و مرکز پژوهشی ایمز است. میزان بودجهٔ سالانهٔ ناسا سیر صعودی دارد. درصد این بودجه از بودجهٔ نظام فدرالی ایالات متحدهٔ آمریکا در سال ۱۹۶۶ به اوج خود و به عدد ۴٫۴۱ رسید. محتویات ۱ بنیادگذاری سازمان ۲ پروازهای فضایی۳ مدیریت ۲.۱ نورث امریکن ایکس-۱۵ (۱۹۶۸–۱۹۵۹) ۲.۲ پروژهٔ مرکوری (۱۹۶۳–۱۹۵۹) ۲.۳ پروژهٔ سوها (۱۹۶۶–۱۹۶۲) ۲.۴ پروژهٔ آپولو (۱۹۷۲–۱۹۶۱) ۲.۵ اسکایلب (۱۹۷۹–۱۹۶۵) ۲.۶ پروژهٔ آزمایشی آپولو–سایوز (۱۹۷۵–۱۹۷۲) ۲.۷ پروژهٔ شاتل فضایی (۲۰۱۱–۱۹۷۲) ۲.۸ ایستگاه فضایی بینالمللی (۱۹۹۸-اکنون) ۲.۹ پروژههای بدون سرنشین (۱۹۵۸-اکنون) ۲.۱۰ فعالیتهای اخیر ۴ ایرانیان ناسا ۵ امکانات ۶ بودجه ۷ جستارهای وابسته ۸ پانویس ۹ پیوند به بیرون بنیادگذاری سازمان توماس کیت گلنان در ۱۹ اوت ۱۹۵۸ به عنوان نخستین مدیر ناسا برگزیدهشد.
نیروی محرکهای که آمریکا را به سمت تشکیل ناسا هول داد، پرتاب ماهوارهٔ اسپوتنیک-۱ در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ به فضا بود. در آن زمان کشورها (آمریکا، روسیه و همپیمانان هر دو کشور) درگیر جنگ سرد و در آرزوی برتری جهانی نسبت به کشور دیگر بودند. پرتاب اسپوتنیک-۱ و مسائلی دیگر منجر شد که آمریکا به فکر ایجاد سازمانی مانند بنیاد ملی علوم، کمیسیون انرژی اتمی ایالات متحده آمریکا و کمیتهٔ رایزنی ملی هوانوردی آمریکا بیفتد. در ۲۵ نوامبر ۱۹۵۷، سناتور لیندون بینز جانسون جلساتی مبنی بر فضانوردی و فعالیتهای موشکی آغاز کرد. این جلسات منجر بر این شد که مجلس سنای ایالات متحده آمریکا در ۶ فوریهٔ ۱۹۵۸ کمیتهای در مورد فضا و هوانوردی و با هدف تشکیل یک سازمان فضایی به ریاست لیندون جانسون تشکیل دهد. از سوی دیگر، کنگره ایالات متحده آمریکا قصد داشت که جان ویلیام مککورمک را به ریاست سازمان فضایی آمریکا برساند.[۱]
در ۲ آوریل ۱۹۵۹، رئیسجمهور وقت دوایت آیزنهاور پیشنویس قانون تأسیس «سازمان ملی هوانوردی و فضایی» (به انگلیسی: National Aeronautics and Space Agency) را به کنگره آمریکا فرستاد. اما این نام به دستور آیلین گالووی به «مدیریت ملی هوانوردی و فضایی» (به انگلیسی: National Aeronautics and Space Administration) تغییر یافت. آیلین گالووی بر این باور بود که بسیاری از سازمانها به مدیر نیاز دارند و واگذار کردن این سازمان به یک «مدیر» و تغییر نام به «مدیریت» میتواند قدرت بیشتری به مدیر سازمان بدهد. کنگره آمریکا پس از جلسات بهار سال ۱۹۵۸، قانون تأسیس سازمان را به تصویب رساند و رئیسجمهور آیزنهاور قانون تأسیس این سازمان را در ۲۹ ژوئیهٔ ۱۹۵۹ امضا کرد. با این که پنداشته میشد که هیو لاتیمر درایدن (رئیس سازمان رایزنی ملی هوانوردی آمریکا) به عنوان مدیر ناسا منصوب خواهد شد، اما سه هفته بعد در ۱۹ اوت ۱۹۵۸، توماس کیت گلنان به عنوان مدیر ناسا و هیو لاتیمر درایدن به عنوان معاون مدیر ناسا برگزیده شدند و در کاخ سفید سوگند یاد کردند. سرانجام فعالیت رسمی ناسا در ۱ اکتبر ۱۹۵۸ آغاز شد.[۱] پروازهای فضایی نورث امریکن ایکس-۱۵ (۱۹۶۸–۱۹۵۹) نوشتار اصلی: نورث امریکن ایکس-۱۵ نیل آرمسترانگ، خلبان نورث امریکن ایکس-۱۵ کنار هواپیما ایستادهاست.[۸]
نورث امریکن ایکس-۱۵ هواپیمایی آزمایشی بود که بدنهٔ آن از تیتانیم سیاه ساخته شدهبود. نوار زرد رنگ ناسا روی دم آن و ستاره و میلههای ملی ایالات متحده آمریکا روی بالهای آن وجود داشت و نام نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا (به انگلیسی: U.S. AIR FORCE) در دو طرف بدنهٔ آن نوشته شدهبود. این هواپیما در سال ۱۹۵۹ توسط نورث امریکن اوییشن ساختهشد. پهنا و ارتفاع آن به ترتیب ۱۵/۵ متر (۵۱ فوت) و ۴ متر (۱۳ فوت) و همچنین پهنای بال آن ۶/۷ متر (۲۲ فوت) و وزن ناخالص آن ۱۷٬۲۳۷ کیلوگرم (۳۸٬۰۰۰ پوند) بود.[۸]
هشت خلبان از دوازده خلبان این هواپیما توانستند خود را به فضای زیر مدار زمین برسانند و با سرعت بیش از ۶ ماخ پرواز کنند.[۹] ایکس-۱۵ نخستین وسیلهٔ نقلیهای بود که توانست با سرعت مافوق صوت (بیشتر از ۵ ماخ) پرواز کند. این هواپیما پنجمین وسیلهٔ نقلیهٔ سریع با بیشترین سرعت آن ۷٬۲۷۴ کیلومتر بر ساعت (۴٬۵۲۰ مایل بر ساعت) است و تا ارتفاع ۱۰۸ کیلومتر (۶۷ مایل) بالاتر از سطح زمین رسیدهاست.[۱۰] ایکس-۱۵ اکنون در موزهٔ ملی هوافضای اسمیتسونین در واشینگتن، دی. سی. قرار دارد.[۸] پروژهٔ مرکوری (۱۹۶۳–۱۹۵۹) نوشتار اصلی: برنامه فضایی مرکوری پرتاب فضاپیمای مرکوری-رادستون ۳ که آلن شپارد را به فضا برد. (۵ مه ۱۹۶۱)
پروژهٔ مرکوری نخستین مأموریت فضایی سرنشیندار ناسا بود.[۱۱][۱۲] پروازهای فضایی مرکوری به طور کلی شامل دو دسته بود: «فضاپیماهای رادستون» برای پروازهای زیر مداری و «فضاپیماهای اطلس» برای پروازهای مداری طراحی شدهبودند.[۱۳] در آن زمان، رقابت فضایی میان ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود.[۱۴] در ۱۲ آوریل ۱۹۶۱، یوری گاگارین با فضاپیمای وستوک-۱ به فضا پرتابشد و تبدیل به نخستین انسانی شد که به مدار زمین رسیدهاست.[۱۵] تنها حدود یک ماه بعد در ۵ مه، آلن شپارد با فضاپیمای مرکوری-رادستون ۳ به فضا پرتابشد و به ارتفاع ۱۸۷ کیلومتر (۱۱۶ مایل) رسید و حدود ۱۵ دقیقه در فضا پرواز کرد و تبدیل به نخستین آمریکایی شد که به فضا رسیدهاست.[۱۴]
در ۲۰ فوریهٔ ۱۹۶۲، جان گلن با فضاپیمای مرکوری-اطلس ۶ به فضا پرتابشد و ۲۶۵ کیلومتر از سطح زمین فاصله گرفت. او در کمتر از پنج ساعت، سه بار با فضاپیما پیرامون زمین گردید و تبدیل به نخستین آمریکایی شد که پیرامون زمین میگردد. با این پرواز فضایی، پروژهٔ مرکوری به هدف اصلی خود، یعنی پرواز مداری رسید.[۱۶] پروژهٔ سوها (۱۹۶۶–۱۹۶۲) نوشتار اصلی: پروژه جمینای ادوارد هیگینز ویت در حال راهپیمایی فضایی، جمینای ۴
جمینای یکی از پروژههای ناسا بود که هدف اصلی آن آزمودن تجهیزات و روشهای مأموریت و آموزش فضانوردان برای مأموریتهای آیندهٔ پلوتو بود. از اهداف کلی این پروژه میتوان به پروازهای طولانی مدت (از ۵ تا ساعت تا ۱۴ روز)، آزمایش توانایی مانور فضاپیما، اتصال و پهلوگیری فضاپیماها در مدار زمین و آزمودن عملیات فضایی خارج از فضاپیما اشاره نمود. این پروژه که پل ارتباطی میان پروژههای مرکوری و آپولو بود، شامل ۱۲ فضاپیما میشد که ۲ تا از آنها بدون سرنشین بود. برای این پروژه حدود ۱/۲۸ میلیارد دلار هزینهشد.[۱۷]
جمینای ۳ که حامل دو فضانورد به نامهای گاس گریسوم و جان یانگ بود، نخستین فضاپیمایی بود که مانور مداری انجام داد. علاوه بر این، جمینای ۳ نخستین فضاپیمای سرنشیندار جمینای بود.[۱۸] جیمز مکدیویت و ادوارد هیگینز ویت که فضانوردان جمینای ۴ (پرتاب: ۳ ژوئن ۱۹۶۵، فرود: ۷ ژوئن ۱۹۶۵) بودند، نخستین راهپیمایی فضایی آمریکا را انجامدادند.[۱۹] در حالی که پیش از آن در ۱۸ مارس ۱۹۶۵، فضاپیمای وسخود-۲ به فرماندهی پاول بلیایف و خلبانی الکسی لئونوف به فضا پرتابشد و لئونوف به مدت ۱۰ دقیقه راهپیمایی فضایی کرد و نخستین راهپیمایی فضایی بشر به وقوع پیوست.[۲۰] پروژهٔ آپولو (۱۹۷۲–۱۹۶۱) نوشتار اصلی: برنامه فضایی آپولو جستار وابسته: نظریههای توطئه فرود بر ماه مقایسهٔ موشکها و فضاپیماهای آپولو (بزرگترین)، جمینای (اندازهٔ میانی) و مرکوری (کوچکترین) That's one small step for [a] man, one giant leap for mankind. به فارسی: این گامی کوچک برای [یک] انسان، جهشی بزرگ برای بشریت است. نیل آرمسترانگ پس از گام نهادن بر ماه[۲۱] فهرست 0:00 آیا مشکلی با شنیدن این پرونده دارید؟ راهنمای رسانه را ببینید.
پروژهٔ آپولو یکی از معروفترین مأموریتهای علمی تاریخ آمریکا و جهان بود که طی آن ۱۲ انسان با ۶ فضاپیما (آپولو ۱۱: نیل آرمسترانگ و باز آلدرین، آپولو ۱۲: پیت کنراد و آلن بین، آپولو ۱۴: آلن شپارد و ادگار میچل، آپولو ۱۵: دیوید اسکات و جیمز بنسن اروین، آپولو ۱۶: جان یانگ و چارلز دوک، آپولو ۱۷: یوجین کرنان و هریسون اشمیت) بر کرهٔ ماه گام نهادند. همهٔ فضاپیماهای این پروژه با موشک ساترن ۵ از پایگاه فضایی کندی به فضا پرتاب میشدند. این ۱۲ مرد که میان سالهای ۱۹۶۹ و ۱۹۷۲ بر ماه گام نهادند، بیش از ۱/۳ تُن از سنگهای ماه را به زمین آوردند. در طول این پروژه، ابتدا طی ۲٫۵ دقیقه، فشاری ۷٫۶ میلیون پوندی بر فضاپیما وارد میشد تا فضاپیما با سرعت ۹٬۶۰۰ کیلومتر بر ساعت (۶٬۰۰۰ مایل بر ساعت)، ۶۵ کیلومتر (۴۰ مایل) از سطح دریا فاصله بگیرد. هزینهٔ پروژهٔ آپولو در کل ۲۰٬۴۴۳٬۶۰۰٬۰۰۰ دلار بود.[۲۲] نگارهای تاریخی از باز آلدرین در سطح ماه طی مأموریت آپولو ۱۱. بر روی کلاه شیشهای او نیل آرمسترانگ دیده میشود.
آپولو ۸ دومین پرواز سرنشیندار آپولو و نخستین پرواز آپولو با استفاده از موشک ساترن بود. این مأموریت نخستین مأموریت فضایی در نزدیکی ماه و ادامهٔ برنامهٔ توسعهٔ قابلیت فرود بر ماه بود.[۲۳] سرانجام، فضاپیمای آپولو ۱۱ در ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۶۹ بر کرهٔ ماه فرود آمد. آپولو ۱۱ پیش از فرود بر ماه، جدا شد و آرمسترانگ و آلدرین درون گردونهٔ ماهنشین آپولو رفتند و مایکل کالینز درون گردونهٔ فرماندهی و خدمات آپولو ماند و پایش به ماه نرسید.[۲۴] سپس در ۲۱ ژوئیهٔ ۱۹۶۹، آرمسترانگ برای نخستین بار بر کرهٔ ماه گام نهاد و پس از او آلدرین بر این کره گام نهاد و آرمسترانگ و آلدرین به ترتیب نخستین انسانهایی شدند که بر ماه گام میگذارند.[۲۵]
آپولو ۱۲ نیز مانند آپولو ۱۱ موفقیتآمیز بود و طی آن پیت کنراد و آلن بین بر ماه گام نهادند.[۲۶] اما آپولو ۱۳ که حامل سه فضانورد به نامهای جیم لوول، جک اسویگرت و کن متینگلی بود، نتوانست به ماه برسد. فضانوردان در شب ۱۳ آوریل در حالی که ۳۲۲٬۰۰۰ کیلومتر (۲۰۰٬۰۰۰ مایل) از زمین فاصله داشتند و در نزدیکی کرهٔ ماه بودند، فضاپیما هشدار داد که فشار مخزن هیدروژن کم است. سرانجام فضانوردان وادار شدند که به کرهٔ زمین بازگردند.[۲۷] اما مأموریتهای بعدی آپولو از آپولو ۱۴ تا آپولو ۱۷ همگی موفقیتآمیز بودند و در این ۴ مأموریت، ۸ نفر بر ماه گام نهادند. مأموریتهای آپولو ۱۵، ۱۶ و ۱۷ اطلاعات مهمی دربارهٔ ویژگیهای زمینشناسی ارائه کردند و این اطلاعات موجب شکلگیری نظریههایی دربارهٔ تشکیل هسته، گوشته و پوستهٔ کرهٔ ماه شد. آپولو ۱۷ ششمین و بازپسین باری بود که در طول آن انسان بر ماه گام نهاد و پس از آن، تاکنون گام هیچ انسان دیگری به ماه نرسیدهاست.[۲۲] اسکایلب (۱۹۷۹–۱۹۶۵) نوشتار اصلی: اسکایلب اسکایلب بر فراز زمین در سال ۱۹۷۴
اسکایلب نخستین ایستگاه فضایی آمریکا بود. این مدارگرد بزرگ بدون سرنشین که بالای آخرین موشک ساترن ۵ ناسا نصب شدهبود، در ۱۴ مه ۱۹۷۳ به فضا پرتابشد. نخستین بار سه سرنشین پروژهٔ آپولو درون این ایستگاه فضایی، آزمایشهای علمی پیشگامانهای (حدود ۳۰۰ آزمایش) به مدت ۱۷۱ روز از ماه مه ۱۹۷۳ تا فوریهٔ ۱۹۷۴ انجامدادند. این پروژه راه را برای پروازهای طولانیمدت بشر و طراحی و پرتاب ایستگاه فضایی بینالمللی هموار کرد. درون اسکایلب به اندازهٔ یک خانهٔ سه خوابه و بسیار بزرگتر از کپسول کوچک آپولو بود. پهنای این ایستگاه ۲۶/۳ متر (۸۶/۳ فوت) و قطر آن ۷/۴ متر (۲۴/۳ فوت) بود و وزن آن ۷۷ تُن (۱۶۹٬۹۵۰ پوند) بود.[۲۸]
دومین گروه فضانوردان اسکایلب به رهبری آلن بین که پیش از آن بر ماه گام نهادهبود، به این ایستگاه رفتند. به غیر از دو گروه نخست و دوم، گروه سوم فضانوردان نیز به اسکایلب رفتند و این پروژه در کل سه گروه فضانورد داشت. سرانجام در ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۷۹، اسکایلب دچار یک مشکل شد و ناسا کوشید تا به بهترین شکل اسکایلب را روی زمین فرود بیاورد. اما در اثر یک اشتباه ریاضیاتی، قطعات اسکایلب در استرالیا سقوط کرد، اما هیچکسی آسیب ندید. پایان کار اسکایلب موجب توقف ناسا در پروازهای فضایی طولانیمدت شد.[۲۹] پروژهٔ آزمایشی آپولو–سایوز (۱۹۷۵–۱۹۷۲) نوشتار اصلی: پروژه آزمایشی آپولو–سایوز فضانوردان آپولو–سایوز با مدلهای فضاپیما در دست: ردیف بالا از راست به چپ: الکسی لئونوف، توماس استافورد ردیف پایین از راست به چپ: والری کوباسوف، ونس براند، دیک اسلایتون
پروژهٔ آزمایشی آپولو–سایوز نخستین پرواز فضایی بود که دو کشور با فضاپیماهای ملی خود در آن شرکت کردند. به طوری که آمریکا یک گردونهٔ فرماندهی آپولو و شوروی یک فضاپیمای سایوز را برای این پرواز فضایی بینالمللی به کار بردند.[۳۰]
این پروژه بازپسین باری بود که ناسا از فضاپیمای آپولو استفاده کرد. تلاش مشترک میان دو قدرت بزرگ فضایی جهان بر اساس امضای توافقنامهای در سال ۱۹۷۲ انجامشد و منجر به انجام پروژههای مشترک آینده مانند پروژهٔ شاتل-میر و ایستگاه فضایی بینالمللی شد.[۳۱]
پروژهٔ آپولو–سایوز از پایگاه فضایی بایکونور در قزاقستان آغاز شد و سایوز ۱۹ حامل سه فضانورد به نامهای الکسی لئونوف و والری کوباسوف در ۱۵ ژوئیهٔ ۱۹۷۵ ساعت ۸:۲۰ به منطقهٔ زمانی شرقی از این پایگاه فضایی به فضا پرتابشد. چند ساعت بعد، آپولو حامل سه فضانورد به نامهای توماس استافورد، ونس براند و دیک اسلایتون در ساعت ۱۵:۵۰ از پایگاه فضایی کندی به فضا پرتابشد. دو فضاپیما چند بار در فضا پهلو گرفتند و سایوز ۱۹ در ۲۱ ژوئیه و آپولو در ۲۴ ژوئیه در اقیانوس آرام فرود آمد.[۳۲] پروژهٔ شاتل فضایی (۲۰۱۱–۱۹۷۲) نوشتار اصلی: برنامه شاتلهای فضایی مراحل مأموریت شاتل فضایی (از چپ به راست)
شاتلهای فضایی، فضاپیماهایی بودند که عمدتاً قابلیت استفادهٔ مجدد داشتند و با موشک به مدار زمین پرتاب میشدند و مردم و کالاها را حمل و نقل میکردند. نام رسمی این پروژه، «سیستم حمل و نقل فضایی» (به انگلیسی: Space Transportation System) و مخفف آن «استیاس» (به انگلیسی: STS) است.[۳۳] نخستین شاتل فضایی، شاتل کلمبیادر پرواز استیاس-۱ بود که در ۱۲ آوریل ۱۹۸۱ به فضاپرتابشد.[۳۴] پرتاب شاتل فضایی دیسکاوری در پرواز استیاس-۱۲۰ در ۲۳ اکتبر ۲۰۰۷
شاتلهای فضایی از سه جزء یا بخش ساخته شدهاند: دو موشک سوخت جامد برای پرتاب شدن شاتل، مخزن سوخت خارجی که سوخت را برای پرتاب شدن شاتل حمل میکند و مدارگردکه فضانوردان و بارها را حمل میکند. مدارگرد شامل سه موتور است که پشت بدنهٔ شاتل قرار دارد که پهنای هر موتور ۴/۳ متر (۱۴ فوت)، قطر آن ۳/۲ متر (۷/۵ فوت) و وزن آن حدود ۳٬۰۳۹ (۶٬۷۰۰ پوند) است. این موتورها هیدروژن و اکسیژن مایع را میسوزانند که این سوخت به نسبت ۶ به ۱ در مخزن خارجی ذخیره میشود.[۳۵] شاتلها میتوانند تا حداکثر ۲۴٬۴۰۰ کیلوگرم (۵۳٬۷۹۳ پوند) بار را حمل کنند.[۳۶]
در سال ۱۹۷۳، ناسا پیشبینی میکرد که نیاز به ۶ گردونه (ماژول) داشتهباشد. در آن زمان، سازمان فضایی اروپا یک گردونه به ناسا هدیه کرد و در عوض از ناسا خواست که به دانشمندان خود (سازمان فضایی اروپا) فرصتدهد تا در مراسم افتتاحیه با شاتل پرواز کنند. به این سیستم که گردونه ساختهٔ سازمان فضایی اروپا است و توسط شاتلها حمل میشود، آزمایشگاه فضایی میگویند. ناسا از سال ۱۹۸۳ تا سال ۱۹۹۸ از گردونههای سازمان فضایی اروپا در ۱۶ مأموریت شاتل فضایی خود استفاده کرد.[۳۷] در دسامبر ۱۹۹۳، تلسکوپ فضایی هابل مشکلات نوری پیدا کرد که توسط شاتل فضایی برطرفشد.[۳۸]
در ژوئیهٔ ۱۹۹۲، ناسا و سازمان فضایی فدرال روسیه نخستین بار بر سر اتصال شاتل فضایی و ایستگاه فضایی میر به توافق رسیدند. هدف این برنامه تقویت همکاری ناسا و سازمان فضایی اروپا و به اشتراکگذاری تجربیات پروازهای طولانیمدت میان روسیه و ایالات متحدهٔ آمریکا بود. نخستین پرتاب برنامهٔ شاتل–میر در سال ۱۹۹۵ انجامشد. فضانوردان ناسا در طول این برنامه بیش از ۱٬۰۰۰ روز در فضا به سر بردند.[۳۹]
در ۲۸ ژانویهٔ ۱۹۸۶، شاتل فضایی چلنجر برای دهمین بار به فضا پرتابشد و ۷۳ ثانیه پس از پرتاب، منفجر شد و ۷ فضانورد آن جان باختند.[۴۰] در ۱ فوریهٔ ۲۰۰۳ نیز شاتل فضایی کلمبیا که در حال بازگشت به زمین بود، در جو زمین منفجر شد و ۷ فضانورد آن جان باختند.[۴۱] شاتل فضایی در کل شامل ۱۳۵ پرواز فضایی بود که بازپسین آن استیاس-۱۳۵ با شاتل فضایی آتلانتیس بود که در ۸ ژوئیهٔ ۲۰۱۱ به فضا پرتابشد.[۳۳] ایستگاه فضایی بینالمللی (۱۹۹۸-اکنون) نوشتار اصلی: ایستگاه فضایی بینالمللی یک ایستگاه فضایی بینالمللی در فضا در ۵ نوامبر ۲۰۰۷
ایستگاه فضایی بینالمللی (به انگلیسی: Intertanional Space Station) به صورت مخفف ««آیاساس»» (به انگلیسی: ISS) پیچیدهترین مجموعهٔ علمی بینالمللی در تاریخ بشریت و بزرگترین سازهای است که بشر تاکنون در فضا جا دادهاست. این سازهٔ بزرگ آزمایشگاهی برای فناوریهای جدید و سازهای برای رصدهای نجومی، زمینشناسی و زیستمحیطی است. ایستگاه فضایی بینالمللی در ارتفاع متوسط ۴۰۰ کیلومتر (۲۴۸ مایل) بالاتر از سطح زمین قرار دارد و در هر ۹۰ دقیقه کرهٔ زمین را با سرعت ۲۸٬۰۰۰ کیلومتر بر ساعت (۱۷٬۵۰۰ مایل بر ساعت) دور میزند. این ایستگاه فضایی در هر روز فاصلهٔ رفت و برگشت میان کرهٔ زمین و ماه را در فضا میپیماید.[۴۲] تصویربرداری ماهوارهای ناسا از پوشش ابری زمین
پروژهٔ ایستگاه فضایی بینالمللی با تلاش آمریکا آغاز شد. اما مدتها بود که ساخت ایستگاه به دلیل مشکلات مالی و فنی به تعویق افتادهبود. سرانجام رونالد ریگان (رئیسجمهور وقت ایالات متحدهٔ آمریکا) به ناسا اجازهٔ ساخت ایستگاهی را داد که «ایستگاه فضایی آزادی» نام داشت و ناسا باید طی ۱۰ سال ساخت این ایستگاه فضایی را به پایان میرساند. این ایستگاه در سال ۱۹۹۰ به «ایستگاه فضایی بینالمللی» تغییر نام داد. در سال ۱۹۹۳، ایالات متحده و روسیه توافق کردند که ایستگاههای فضایی جداگانهٔ خود را با هم ادغام کنند و ایستگاه فضایی یکپارچهای پدیدآورند و مشارکتهای سازمان فضایی اروپا و آژانس کاوشهای هوافضای ژاپن را نیز در آن بگنجانند. مأموریت ایستگاه فضایی بینالمللی با پرتاب گردونهٔ کنترل فضاپیمای زریا از روسیه در ۲۰ نوامبر ۱۹۹۸ آغاز شد. اکنون علاوه بر ناسا، سازمان فضایی فدرال روسیه و ژاپن و ۱۱ عضو سازمان فضایی اروپا، آژانس فضایی کانادا و آژانس فضایی برزیل نیز در ساخت ایستگاه فضایی بینالمللی مشارکت دارند.[۴۳]
فضانوردان و تجهیزات با پرتاب شاتلهای آمریکا، فضاپیمای سایوز روسیه و فضاپیماهای پیشرفته به ایستگاه فضایی بینالمللی میرسند و در آنجا به طور معمولی زندگی و حدود ۶ ماه کار میکنند. در سال ۲۰۰۸، آزمایشگاه فضایی دو میلیارد دلاری کلمبوس به ایستگاه فضایی بینالمللی افزودهشد. این آزمایشگاه برای آزمایشهای خانگی، دانشها و علوم زندگی و فیزیک سیالات طراحی شدهبود. پروژهٔ ایستگاه فضایی بینالمللی ممکناست در پایان این دهه به پایان برسد.[۴۴] پروژههای بدون سرنشین (۱۹۵۸-اکنون)
ناسا تاکنون ایدههای بلند پروازانهای برای کشف منظومهٔ خورشیدی توسط کاوشگرهای بدون سرنشین داشتهاست.[۴۵] اکسپلورر ۱ نخستین ماهوارهٔ فضایی ناسا بود که در ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۵۸ به فضا پرتابشد. در حالی که اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ماهوارهٔ اسپوتنیک-۱ را در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ به فضا پرتاب کردهبود.[۴۶] برخی از کاوشگرهای بدون سرنشین مشهور ناسا تا پیش از کاوشگر نیوهورایزنز کاوشگرهدفپرتابفرود/ورود به مدارچکیدهٔ مأموریت رنجر ۶ کرهٔ ماه ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۶۴ معنای نام این کاوشگر «فرصت» است و کاوشگری بود که بیش از هر کاوشگر دیگری روی مریخ ماند. این کاوشگر جزئی از مریخنورد اکتشاف (اسپیریت و اوپورچونیتی) بود و نشانههایی در مورد وجود آب در مریخ به دست آورد.[۴۷] فعالیتهای اخیر کاوشگر نیوهورایزنز در زمین
پلوتو در دهه ۱۹۳۰ توسط کلاید تامبو، به عنوان نهمین سیاره منظومه شمسی کشف گردید. اما تا قبل از ژوئیه ۲۰۱۵ هیچ فضاپیمایی به سیاره پلوتو نرسیده بود.[۴۸] ناسا کاوشگری به نام نیوهورایزنز (به معنی «افقهای نو») طراحی کردهاست که در ژوئیه سال ۲۰۱۵ به سیارهٔ پلوتو رسید. این کاوشگر در ۱۹ ژانویهٔ ۲۰۰۶ به فضا پرتابشد و در سال ۲۰۰۷ به مشتری رسید. افقهای نو به درستی که یکی از هیجان انگیزترین و مهمترین مأموریتهای ناسا بوده است چرا که فاصله پلوتو از زمین به قدری زیاد است که ۹ سال و نیم طول کشید تا این کاوشگر بدون سرنشین به پلوتو برسد؛ و سریعترین فضاپیمای بدون سرنشینی بود که به سمت یک سیاره بیرونی منظومه شمسی پرتاب شده است. این بیشترین زمانی بوده که یک کاوشگر از زمان پرتاب تا اولین مقصدش طی کرده است. نخستین عکس پرتره که کاوشگر نیوهورایزنز از پلوتو و شارون ساعاتی قبل از گذر از نزدیکترین فاصله از پلوتو گرفته بود در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵ منتشر شد و تا قبل از آن، این سیاره حتی با قویترین تلسکوپ از زمین، بشکل نقطهای نورانی دیده میشد.[۴۹] یکی از اهداف اصلی نیوهورایزنز، ریشهیابی این است که چرا با این که شارون یکی از ماههای پلوتو است، اندازهٔ آن بیش از نصف اندازهٔ پلوتو است.[۵۰]
فضاپیمای داون یکی از کاوشگرهای ناسا است که با هدف رویارویی با سیارک ۴ وستا و سیارهٔ کوتولهٔ سرس در سال ۲۰۰۷ به فضا پرتابشد. این کاوشگر به وستا رسیدهاست و تا سال ۲۰۱۵ به سرس خواهد رسید.[۵۱] پس از این که مأموریت شاتلهای فضایی در سال ۲۰۱۱ به پایان رسید، ناسا در نظر داشت که فضاپیمای سرنشینداری را بسازد و سرانجام فضاپیمای اوریون را طراحی کرد. این فضاپیما میتواند فضانوردان را به مدار زمین، کرهٔ ماه، سیارکها و سرانجام مریخ ببرد.[۵۲] در سال ۲۰۰۶، ناسا اعلام کرد که قصد دارد یک پایگاه فضایی در کرهٔ ماه بسازد. قرار بر این بود که ساخت این پایگاه دائمی ماه تا سال ۲۰۲۴ به پایان برسد.[۵۳] مریخنورد کنجکاوی در گودال گیل بر روی مریخ است. (۳۱ اکتبر ۲۰۱۲)
در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۱، ناسا مریخنورد کنجکاوی یا آزمایشگاه علمی مریخ را به مریخ پرتاب کرد و این کاوشگر در ۶ اوت ۲۰۱۲ در گودال گیل فرود آمد. این کاوشگر رباتیک برای بررسی سطح مریخ و تعیین این که آیا مریخ میتواند از زندگی پشتیبانی کند، طراحیشد.[۵۴] به مناسبت این فرود موفقیتآمیز، چارلز بولدن (مدیر ناسا) برای نخستین بار صدای خود را در ۲۷ اوت ۲۰۱۲ توسط مریخنورد کنجکاوی در مریخ پخش کرد. متن سخنان او چنین بود:[۵۵] « درود. من چارلی بولدن هستم، مدیر ناسا، با شما از طریق توانایی پخش مریخنورد کنجکاوی صحبت میکنم، که اکنون بر روی مریخ است.
از آغاز زمان، بشر کنجکاو است و این موجب شدهاست که ما به دنبال زندگی جدید بگردیم… امکانات جدید فقط فراتر از افق. من میخواهم به مردان و زنان خانوادهمان ناسا و همچنین شرکای تجاری و دولتیمان در سراسر جهان شادباش بگویم، به این دلیل که ما گامی فراتر به مریخ نهادیم.
این یک دستاورد فوقالعاده است. فرود یک مریخنورد بر روی مریخ آسان نیست - دیگران تلاش کردهاند - فقط آمریکا به طور کامل موفق شدهاست. سرمایهگذاری، ما در حال ساخت هستیم. ما امیدواریم دانش را از مشاهده و تجزیه و تحلیل گودال گیل به دست آوریم، به ما در مورد امکان زندگی بر روی مریخ و فرصتهای گذشته و آیندهٔ سیارهمان بگویید. کنجکاوی مزایایی برای زمین به ارمغان خواهد آورد و الهامبخش نسل جدیدی از دانشمندان و کاشفان است، آن راه را برای یک مأموریت بشری در آیندهای نه چندان دور آماده خواهد کرد.
سپاسگزارم.
+ نوشته شده در دوشنبه بیست و نهم خرداد ۱۳۹۶ ساعت 15:37 توسط امیر حسین منصوری
|